2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı kapsamında merkezi yerleştirme işlemleri ve üniversitelere kayıt döneminin tamamlanmasının ardından, lisans ve ön lisans programlarına yerleşemeyen binlerce aday için ek yerleştirme süreci gündeme geldi; ancak Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi’nin ek tercih takvimini henüz duyurmaması, üniversite adaylarının hazırlık planlarını belirsiz bir zemine taşıyor. Adayların büyük bölümü, boş kalan kontenjanların ilan edileceği kılavuzun yayımlanacağı tarihi beklerken, sürecin işleyişine dair temel kurallar da ilk yerleştirmeden farklı başlıklar barındırıyor ve eğitim uzmanları, ek yerleştirmenin yalnızca kontenjan açığı olan programlarla sınırlı kaldığını, adayların stratejilerini bu gerçeğe göre kurması gerektiğini vurguluyor.
Merkezi yerleştirme sonuçlarının açıklanması ve kayıt işlemlerinin tamamlanmasıyla birlikte, üniversitelerin dolmayan programlarındaki kontenjanların belirlenmesi gerekiyor; bu belirleme çalışması tamamlanmadan ek yerleştirme kılavuzunun yayımlanması mümkün görünmüyor. ÖSYM, üniversitelerden gelen kayıt ve boş kontenjan bilgilerini topladıktan sonra ek yerleştirmeye açılacak programları, koşulları ve tercih kurallarını içeren kılavuzu adayların erişimine sunacak; adayların bu süreçte resmi kanallardan yapılacak duyuruları izlemesi, sosyal medyada dolaşan doğrulanmamış tarihlere itibar etmemesi gerekiyor ve kılavuzun yayımlanmasıyla birlikte tercih başlangıç ve bitiş tarihleri de netlik kazanacak.
Ek yerleştirmeye kimlerin başvurabileceği konusundaki kurallar, sürecin en kritik ayrıntıları arasında yer alıyor; adayın ilgili puan türünde geçerli bir puanının hesaplanmış olması, başvurunun temel şartlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Bunun yanı sıra merkezi yerleştirmede herhangi bir yükseköğretim programına yerleşmemiş olma koşulu bulunuyor ve bir programa yerleştiği halde kayıt yaptırmayan adaylar dahi ek yerleştirmede tercih hakkı elde edemiyor; bu kural, ilk yerleştirmede istediği bölüme giremeyen ancak bir programa yerleşmiş görünen adayların ek tercih sürecinin dışında kalması anlamına geliyor.
Adayların tercih edecekleri programlar için kılavuzda belirtilen puan, başarı sırası ve özel koşulları karşılaması şartı aranıyor; bazı lisans programları ek yerleştirme aşamasında da belirli bir başarı sırası barajını koruyabiliyor, ön lisans programlarında ise koşullar programa göre farklılık gösterebiliyor. Öğrencilerin tercih listelerini oluştururken yalnızca boş kontenjan sayısına değil, programların taban puanlarına ve başarı sıralamalarına da dikkat etmesi gerekiyor; ek yerleştirme kılavuzunda yer alan koşullar, adayların yerleşme olasılığını doğrudan etkileyen bir çerçeve çiziyor.
Ek yerleştirmede açılacak kontenjanlar, merkezi yerleştirme sonuçlarının ardından üniversitelere kayıt yaptıran öğrenci sayısına göre şekilleniyor; ilk yerleştirmede hiç tercih edilmeyen programların kontenjanlarının yanı sıra, tercih edildiği halde dolmayan bölümler de ek yerleştirmeye açılabiliyor. Bir programa yerleştirildiği halde kayıt süresi içinde işlem yapmayan adaylardan boş kalan kontenjanlar da bu havuza ekleniyor; üniversitelerin kayıt sürecini tamamlaması ve kesin kayıt listelerini ÖSYM’ye bildirmesi, boş kontenjanların netleşmesi için ön koşul niteliği taşıyor ve bu nedenle ek yerleştirme takvimi, üniversitelerin kayıt işlemlerini tamamlamasıyla doğrudan bağlantılı ilerliyor.
Öğrenci ve velilerin ek tercih dönemine ilişkin hazırlıkları, kılavuzun yayımlanması sonrasına ertelenmiş durumda; tercih stratejisi belirlemek isteyen adayların, geçmiş yıllardaki ek yerleştirme verilerini ve programların doluluk oranlarını incelemeleri öneriliyor. Adayların ayrıca tercih sürecinde yalnızca ÖSYM’nin resmi internet sitesini ve e-Devlet üzerinden yapılan duyuruları dikkate alması, doğrulanmamış bilgilerin yol açabileceği mağduriyetleri önlemek açısından büyük önem taşıyor; ek tercih döneminde yapılan hataların geri dönüşü olmadığı için adayların kılavuzu dikkatle okuması ve tercihlerini son güne bırakmaması gerekiyor.
