Tarımsal üretimde dijitalleşme, dünyada olduğu kadar Türkiye’de de hız kazanırken uydu görüntüleri, insansız hava araçları ve yapay zeka destekli yazılımlar sayesinde çiftçi, tarlasındaki sorunları daha oluşmadan tespit edebileceği bir döneme girdi; bu dönüşümün yerel ölçekteki somut örneklerinden biri Kocaeli’de uygulanmaya başlanan bir projeyle ortaya çıktı. Kentte verimliliği artırmak, çiftçinin girdi maliyetlerini düşürmek ve çevre dostu üretimi yaygınlaştırmak amacıyla hazırlanan “Akıllı Zirai Mücadele Projesi”, Büyükşehir Belediyesinin açıklamasına göre Tarım ve Orman İl Müdürlüğü işbirliğinde Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) desteğiyle geliştirildi.
Projenin temel hedefi, tarımsal verimliliği yükseltirken üretim maliyetlerini aşağı çekmek ve daha sürdürülebilir bir üretim modelini oluşturmak olarak sıralanırken saha çalışmaları için pilot bölge Kandıra ilçesinin bazı mahalleleri seçildi. Belirlenen alanlarda tarım arazileri dron ve insansız hava araçlarıyla (İHA) havadan tarandı, bitki sağlığına ilişkin görüntüler toplandı. Toplanan verilerin değerlendirilmesiyle üreticilere parsel bazında dijital öneriler sunulması amaçlanıyor; böylece çiftçinin hangi tarlada hangi sorunla karşılaştığını, henüz verim kaybı yaşanmadan görebilmesi hedefleniyor.
Projenin zirai ilaç ve gübre kullanımını daha kontrollü hale getirmesi de planlanıyor. Dron ve uzaktan algılama teknolojileriyle sorun yaşanan bölgeler belirlenirken, tarım alanlarına kurulacak akıllı zararlı tuzaklarıyla zararlı popülasyonlarının dijital ortamda izlenmesi öngörülüyor. Tuzaklardan gelen veriler, uydu ve dron görüntüleriyle birlikte değerlendirilecek. İlk saha çalışmalarından elde edilen verilerle hastalık ve zararlıların yaygınlaşması beklenmeden riskli alanların belirlenmesine yönelik altyapı oluşturuldu. Erken uyarı sistemi sayesinde ürün kayıplarının azaltılması ve üreticilerin daha hızlı önlem alabilmesi amaçlanıyor.
Üreticilere yönelik dijital hizmetler de projenin kapsamında yer alıyor. Çiftçilerin cep telefonlarından kullanabileceği bir mobil uygulama devreye alınacak. Üreticiler kendi parsellerine ilişkin analiz ve önerilere bu uygulama üzerinden ulaşabilecek. Yapay zeka destekli chatbotla hastalık, zararlı ve bitki besleme konularında 24 saat dijital danışmanlık hizmeti sunulması planlanıyor. Böylece üreticinin tarlasındaki gelişmelerle ilgili veriye dayalı karar alma imkanına kavuşması hedefleniyor. İlaç ve gübrenin ihtiyaç doğrultusunda kullanılmasıyla toprağın ve su kaynaklarının korunmasına katkı sağlanması da amaçlar arasında.
Sistemin ölçeğine ilişkin planlama da netleşti. İlk etapta 5 bin dekarlık tarım arazisinin belirlenen program dahilinde taranması, çalışmaların tamamlanmasının ardından sistemin Kocaeli geneline yaygınlaştırılması planlanıyor. Projenin sahaya inen ilk ayağı, havadan görüntüleme ile bitki sağlığı verisinin nasıl toplandığını ve bu verinin parsel bazlı öneriye nasıl dönüştüğünü göstermesi açısından kayda geçti. Yerel yönetim, il tarım müdürlüğü ve kalkınma ajansının ortak yürüttüğü çalışma, tarımda karar destek sistemlerinin yaygınlaşmasına yönelik bir model sunuyor.
